Bukowina Tatrzańska

Bukowina Tatrzańska to bardzo atrakcyjna miejscowość, tłumnie odwiedzana przez turystów przez cały rok. Jest to dobra baza wypadowa do górskich wycieczek, a w czasie zimy prężny ośrodek narciarski. Ta malownicza miejscowość jest wyśmienitym punktem widokowym na cay łańcuch Tatr. Panuje tu niezwykle korzystny klimat, a zaplecze noclegowe jest bardzo dobrze rozwinięte. Ponadto, Bukowina słynie z kultywowania góralskich tradycji. Na stałe zamieszkuje tu niespełna 3 tys. osób.

 

Położenie

Wbrew temu, co sugeruje nazwa tej miejscowości, Bukowina Tatrzańska wcale nie leży w Tatrach, ale na ich przedpolu, nazywanym Podhalem. Jest to bardzo rozległa wieś, ciągnąca się przez ponad 50km wzdłuż drogi prowadzącej z Łysej polany do Nowego Targu. Od Zakopanego dzieli ją odległość 15km. Położona jest wysoko- 800-1040m n.p.m, na grzbietach kilku wzgórz, nazywanych wierchami: Wysoki, Olczański, Brzeziński, Kramarzów, Kuruców, Rusiński, Głodowski i Niski. Centralnym punktem Bukowiny jest rondo, nazywane "Klinem". Zbiegają się tu drogi prowadzące z Białki, Głodówki i Gliczarowa.

 

Klimat i przyroda

Przyjemny, łagodny klimat, Bukowina zawdzięcza korzystnemu ułożeniu wierchów, które pozwala na ich dobre nasłonecznienie. Od silnych wiatrów wieś chronią gęste lasy. W Bukowinie oddycha się bardzo komfortowo, ponieważ powietrze jest rześkie, świeże i czyste. Ponadto, brak zanieczyszczeń wpływa na lepszą widoczność, dzięki czemu przebywający tu turyści mogą w pełni podziwiać majestat Tatr. W okolicy przepływa kilka potoków oraz rzeka Białka, która latem przyciąga wielu amatorów kąpieli. Zamieszkiwane są przez pstrągi oraz inne gatunki ryb, jednakże wędkarze muszą obejść się smakiem- ich połów jest zabroniony; większość ryb jest pod ochroną. To samo tyczy się roślinności- szarotki, lilie, storczyki i krokusy są ściśle chronione i pod żadnym pozorem nie powinny się znaleźć w naszym bukiecie.

 

Historia

Pierwsi osadnicy dotarli na Bukowiańskie Wierchy najprawdopodobniej na początku XVII wieku. W 1636r, kiedy wieś liczyła kilkanaście osad, Starosta Nowotarski, Tomasz Zamoyski nadał przywilej na sołtysowstwo "uczciwemu Kasprowi Bukowińskiemu". Bukowina rozwijała się bardzo powoli- oprócz nie żyznej ziemi, klimatu niesprzyjającego uprawom i trudnemu terenowi, ludność nękały ogromne obciążenia podatkowe. Dowodem tego są liczne skargi pisane na gminę. Na domiar złego, w 1769r Bukowina została wcielona do Galicji, co skazało ją, podobnie jak pozostałe tereny włączone do zaboru austriackiego, na lata zacofania. Na początku XIX wieku, kiedy zadłużenie Austrii rosło jak na drożdżach, jej rząd sprzedał całą ziemię nowotarską. W ten sposób Bukowina trafiła w ręce Emanuela Homolacza, czyli z deszczu pod rynnę. Magnat gnębił chłopów i siłą zabierał im ziemie. Wybawieniem okazało się uwłaszczenie z 1848r. Bukowina zmieniała właścicieli jeszcze kilkukrotnie, aż do momentu, kiedy jej ostatni posiadasz, Władysław Zamoyski, przekazał ją państwu.
Pomimo tych wszystkich trudności Bukowina rozwijała się- szczególnie przemysł- powstawały młyny, garncarnie, tartaki oraz rzemiosło. Jednak na dobre ruszyło się pod koniec XIX wieku, wraz z likwidacją ogromnego hamulca postępu, jakim był brak drogi. Dotychczas Bukowinę ze światem łączyły niebezpieczne leśne ścieżki. Wraz z powstaniem drogi, którą wybudowano wzdłuż potoku Poroniec, do Bukowiny zawitali pierwsi turyści. Walory tej miejscowości szybko zostały przez nich docenione- Bukowina stopniowo zyskiwała coraz to większą popularność, a w XIX wieku, jej wysoka pozycja wśród miejscowości turystycznych została ugruntowana. Najczęściej zatrzymywały się tu wycieczki zmierzające do Morskiego Oka. Wycieczki te przyczyniły się do szybszego rozwoju wsi- pojawiły się nowe możliwości zarobku, ponieważ znacznie wzrosło zapotrzebowanie na noclegi, przewodników, kowali, krawców oraz inne usługi. Z roku na rok ściągało tu coraz więcej turystów, pragnących podziwiać tatrzańskie krajobrazy. W tym czasie również powstał tu pierwszy kościół, ponoć w całości zbudowany przez jedną osobę- Jędrusia Kramarza, wspieranego moralnie i finansowo przez mieszkańców wsi. Zaraz po tym, dla proboszcza, wzniesiono pierwszą willę- "Primulę".
Lata dwudzieste XX wieku to prawdziwy "boom" turystyczny w Bukowinie Tatrzańskiej. Turyści walili drzwiami i oknami a górale na gwałt rozbudowywali swoje domy i wznosili nowe pensjonaty, aby móc ich pomieścić. Tak dużą liczbę odwiedzających, Bukowina niewątpliwie zawdzięczała, działającemu od 1925r w Warszawie, Towarzystwu Przyjaciół Bukowiny, rozsławiającemu jej walory w całym kraju. Powstała tu poczta, apteka, sklepy i restauracje, uzyskano prąd i dobudowano drogę do Poronina. Wkrótce jednak rozwój wsi został stłumiony przez wybuch II wojny światowej. Po jej zakończeniu pensjonaty zostały przekształcone w domy wczasowe dla robotników.

 

Życie kulturalne i Dom Ludowy

Inicjatorem budowy Domu Ludowego był dyrektor szkoły, Franciszek Ćwiżewicz, który jako pierwszy zauważył potrzebę zorganizowania w Bukowinie placówki kulturalno-oświatowej. Pomysł ten spotkał się z ogromnym entuzjazmem mieszkańców i przyjaciół wsi. Zaczęli oni wspierać to trudne do zrealizowania przedsięwzięcie z całych sił, dając datki lub czynnie biorąc udział w pracach. Budowa ruszyła w 1928r i trwała 6 lat. Pierwsza impreza odbyła się jednak już w 1932 roku i od tej pory wiecznie tętnił życiem, dając miejsce na występy zespołom tanecznym, chórom, teatrom oraz wszelkie inne kulturalne wydarzenia. Dom Ludowy stał się ostoją góralskiego folkloru i bez wątpienia jest nią do dziś- corocznie jest on organizatorem szeregu imprez mających zasięg ogólnopolski.

Największą z nich i najbardziej znaną jest "Góralski Karnawał". Mówi się, że karnawał istniał od zawsze. Przez stulecia miał swojski charakter; mieszkańcy wsi obchodzili go we własnym zakresie, dając upust swym muzycznym talentom i zamiłowaniu do tańca. Pierwsza oficjalna impreza odbyła się w 1973 roku. Tradycyjne, coroczne konkurencje dzielą się na te, rozgrywane w Domu Ludowym, a więc konkursy kolędnicze, tańca zbójnickiego i par tanecznych oraz te rozgrywane na świeżym powietrzu. Spośród tych ostatnich, najstarsze są wyścigi kumoterek- dwuosobowych sań konnych, niegdyś używanych do komunikacji. Ciekawą dyscypliną jest także skijring- wyścigi par, z których jeden zawodnik jedzie konno, ciągnąc drugiego na nartach. Oprócz tego, organizowane są również wyścigi furmanów, przejazd zaprzęgami paradnymi oraz wystawy rękodzieła ludowego i artystycznego. Karnawał odbywa się corocznie, zazwyczaj na początku lutego. Pomysł bukowińskiego karnawału spotkał się z ogromnym zainteresowaniem nie tylko w Polsce ale i poza jej granicami, czego dowodem jest, przyjęcie Bukowiny Tatrzańskiej do Europejskiej Fundacji Miast Karnawałowych (FECC) w 1996r.

Latem natomiast odbywają się "Sabałowe Bajania"- wielkie święto tradycji, folkloru, muzyki i sztuki ludowej. Swoją nazwę zawdzięczają Sabale, czyli Janowi Krzeptowskiemu, polskiemu muzykantowi i gawędziarzowi.

W Domu Ludowym działa również Szkoła Ginących Zawodów, Folkloru i Sztuki Ludowej, której misją jest ocalenie od zapomnienia tradycji i sztuki ludowej. Podczas organizowanych warsztatów, uczestnicy poznają tajniki kowalstwa, garncarstwa, czy haftu.

 

Wyciągi narciarskie

W Bukowinie Tatrzańskiej i jej okolicy funkcjonują 22 wyciągi narciarskie:

Brzegi - Kucówka
1 wyciąg. Długość wyciągu 400m. Oświetlony. Trasa przygotowywana ratrakiem. Szałas gastronomiczny. Miejsce do parkowania. Dojazd drogą w kierunku Brzegów.

Głodowski Wierch
1 wyciąg. Długość wyciągu 150m. Oświetlony. Szeroki stok.

Głodówka
3 wyciągi. Długość wyciągów 350 i 400m. Szałasy gastronomiczne. Parking wzdłuż szosy. Dojazd drogą z Bukowiny Tatrzańskiej w kierunku Łysej Polany.

Kramarzów Wierch
3 wyciągi. Długość wyciągów: około 300 m każdy. Jeden z wyciągów oświetlony. Dojście z centrum Bukowiny. W pobliżu wypożyczalnie sprzętu narciarskiego i serwis

Olczański Wierch
6 wyciągów. Długości od 170 do 350m. Oświetlone. Wyciąg "Ufo"- stok sztucznie naśnieżany. Duży parking. Punkt gastronomiczny. W pobliżu wypożyczalnie i serwis sprzętu narciarskiego.

Wysoki Wierch
4 wyciągi. Długość od 350 do 550m. Oświetlone. Miejsca do parkowania.

Szymkówka
3 wyciągi. Długość: 660m- podwójny orczyk oraz 400 i 200m - orczyk pojedynczy. Dwa stoki oświetlone. Szałas gastronomiczny. Dwa parkingi. Dojazd drogą w kierunku Łysej Polany.